พระเยซูเจ้าทรงถูกตรึงกางเขนตรงเหนือกะโหลกศีรษะของอาดัมหรือไม่?

 

คุณเคยได้ยินธรรมประเพณีคริสตชนโบราณที่กล่าวว่า พระเยซูเจ้าทรงถูกตรึงกางเขนตรงเหนือกะโหลกศีรษะของอาดัมหรือไม่?

ตามธรรมประเพณีโบราณของคริสตศาสนา สถานที่ที่พระเยซูเจ้าทรงถูกตรึงกางเขน คือ ภูเขาโกลโกธา (Golgotha) ซึ่งมีความหมายว่า “สถานที่แห่งกะโหลกศีรษะ” (Place of the Skull) ไม่ได้เป็นเพียงเนินเขาที่มีรูปร่างคล้ายกะโหลก หรือเป็นเพียงสถานที่ประหารชีวิตที่เต็มไปด้วยกระดูกมนุษย์เท่านั้น แต่ชื่อนี้มีความหมายเชิงเทววิทยาและสัญลักษณ์ที่ลึกซึ้ง ซึ่งได้รับการถ่ายทอดผ่านธรรมประเพณีของพระศาสนจักรมาตั้งแต่ยุคแรก

ย้อนกลับไปตั้งแต่ศตวรรษที่ 3 โอริเจน (Origen, ค.ศ. 185–254) หนึ่งในบิดาแห่งพระศาสนจักร ผู้ซึ่งเคยอาศัยอยู่ในนครเยรูซาเล็ม ได้บันทึกธรรมประเพณีที่เขาได้รับจากชาวฮีบรูไว้ว่า อาดัม มนุษย์คนแรก ถูกฝังอยู่ ณ สถานที่เดียวกับที่พระคริสตเจ้าจะทรงถูกตรึงกางเขนในเวลาต่อมา

โอริเจนเชื่อมโยงธรรมประเพณีนี้กับคำสอนของนักบุญเปาโลที่กล่าวไว้ว่า

“เพราะในอาดัม ทุกคนต้องตาย ฉันใด ในพระคริสตเจ้า ทุกคนก็จะได้รับชีวิต ฉันนั้น”
(1 โครินธ์ 15:22)

แนวคิดสำคัญก็คือ สถานที่ที่บาปและความตายได้เข้าสู่โลกผ่านอาดัม มนุษย์คนแรก จะกลายเป็นสถานที่เดียวกันที่พระเยซูคริสต์ ผู้ทรงเป็น “อาดัมใหม่” (Second Adam) จะทรงมีชัยชนะเหนือบาปและความตาย ดังที่นักบุญเปาโลกล่าวอีกครั้งว่า พระคริสตเจ้าทรงเป็น “อาดัมองค์สุดท้าย” (1 โครินธ์ 15:45–47)

ต่อมา บรรดาบิดาแห่งพระศาสนจักรอีกหลายท่าน เช่น นักบุญเอพิฟานิอุสแห่งซาลามิส (Epiphanius of Salamis), นักบุญบาซิลมหาราช (Basil of Caesarea), นักบุญยอห์น คริสซอสตอม (John Chrysostom) และ นักบุญเยโรม (Jerome) ต่างก็รับรองและขยายความธรรมประเพณีนี้ พวกท่านเห็นว่านี่เป็นภาพแห่งแผนการอันงดงามของพระเจ้า

กางเขนที่ถูกปักลงเหนือหลุมศพของอาดัม เปรียบเสมือนการย้อนกลับคำสาปที่เริ่มต้นขึ้นตั้งแต่การล้มลงในบาปของมนุษย์คนแรก

ธรรมประเพณียังเล่าต่อไปว่า เมื่อทหารใช้หอกแทงสีข้างของพระเยซู และเกิดแผ่นดินไหวจนหินแตกออก ดังที่พระวรสารนักบุญมัทธิวบันทึกไว้ (มัทธิว 27:51) พระโลหิตของพระคริสตเจ้าได้ไหลผ่านรอยแยกของหินลงไปยังสถานที่ซึ่งกะโหลกของอาดัมอยู่เบื้องล่าง

ภาพนี้มีความหมายเชิงสัญลักษณ์อันลึกซึ้ง คือ พระโลหิตของพระคริสตเจ้าทรงชำระบาปกำเนิดของอาดัม และนำการไถ่กู้มาสู่มนุษยชาติทั้งมวล

บาปที่เกิดขึ้นผ่านมนุษย์เพียงคนเดียว ได้รับการชำระล้างด้วยพระโลหิตของพระคริสต์ ผู้ทรงเป็นมนุษย์องค์ใหม่

ความตายที่เริ่มต้นจากอาดัม ถูกพิชิตโดยพระคริสตเจ้า ผู้ประทานชีวิตนิรันดรแก่ทุกคนที่เชื่อในพระองค์ ดังที่นักบุญเปาโลกล่าวไว้ในจดหมายถึงชาวโรมว่า (โรม 5:18–19)

“ในอาดัม ทุกคนต้องตาย แต่ในพระคริสตเจ้า ทุกคนจะได้รับชีวิต”
(1 โครินธ์ 15:22)

ความเชื่อนี้ได้รับการถ่ายทอดผ่านศิลปะคริสตชนมานานนับพันปี ไม่ว่าจะเป็น ภาพไอคอนของคริสตจักรตะวันออก ภาพวาดยุคกลางของคริสตจักรตะวันตก ตลอดจน โบสถ์น้อยแห่งอาดัม (Chapel of Adam) ซึ่งตั้งอยู่ใต้บริเวณกัลวารีโอภายใน พระวิหารพระคูหาศักดิ์สิทธิ์ (Church of the Holy Sepulchre) ในนครเยรูซาเล็ม

หากเราสังเกตภาพพระเยซูเจ้าบนไม้กางเขนในศิลปะคาทอลิกและออร์โธดอกซ์ จะพบว่า บริเวณฐานของกางเขนมักมีรูปกะโหลกศีรษะ บางครั้งมีไขว้กระดูกอยู่ด้วย

กะโหลกนั้น ไม่ได้เป็นเพียงสัญลักษณ์ของความตาย หากแต่เป็น กะโหลกของอาดัม ตามธรรมประเพณีโบราณ เป็นเครื่องเตือนใจว่า

ณ สถานที่เดียวกับที่บาปและความตายเริ่มต้นขึ้น พระเยซูคริสต์ได้ทรงมีชัยชนะเหนือบาป ความตาย และซาตาน พร้อมทั้งเปิดหนทางแห่งความรอดและชีวิตนิรันดรให้แก่มนุษย์ทุกคน

หมายเหตุ: เรื่องการฝังศพของอาดัมใต้กัลวารีโอเป็น ธรรมประเพณีคริสตชนโบราณ (Ancient Christian Tradition) ที่บิดาแห่งพระศาสนจักรหลายท่านกล่าวถึงและมีอิทธิพลต่อศิลปะและการตีความเชิงสัญลักษณ์ของคริสตศาสนา แต่ ไม่ได้มีการระบุไว้โดยตรงในพระคัมภีร์ และพระศาสนจักรไม่ได้กำหนดให้เป็นข้อความเชื่อ (dogma) ที่คริสตชนทุกคนต้องเชื่อ.